ويژگيهاي جغرافيايي ، تاريخي و سياسي و اداري شهرستان ماكو

از شواهد تاريخي و كتيبه‌هاي سنگي چنان برمي‌آيد كه ماكو در 27 سده پيش تمدن درخشاني داشته است از حكومت اورارتوها علايم و نشانه‌هايي وجود دارد كه توسط باستان‌شناسان خارجي و ايراني به ثبت رسيده است. در سال 1045 هجري قمري، سلطان مراد چهارم عثماني براي خرابي قلاع نظامي ماكو «قره مصطفي پاشا» را كه يكي از سرداران معروف وي بود، مأمور نمود كه پس از مرگ سلطان مراد ايراني قلاع مزبور را دوباره بنا كردند. در زمان صفويه، قلعه‌هاي نظامي ماكو براي ايران و قلعه كاتور در ايالت وان براي دولت عثماني اهميت خاصي داشته است. ايل بيات را باني شهر ماكو مي‌دانند. رئيس ايل، احمد سلطان، در خدمت نادرشاه در خراسان بود و بعد از نادر به ماكو مي‌آيد و در آنجا بناي حكومت را نهاد. جانشينان او با عنوان سرداري مدتها در ماكو حكومت راندند.

ماكو در طول تاريخ به اسامي مختلفي ياد شده است.

1ـ به روايتي اسم ماكو در قديم «شاوارشان» بوده و از ماده «كيارسان» كه امروز بنام سياوش گرفته شده است.

2ـ در بعضي منابع ماكو را آرتاز، قلعه قبان، روسا، مكي (يعني محل مرتع گوسفند و آغل زمستاني) ذكر كرده‌اند شايد ارامنه به علت خوبي مراتع منطقه، نام مكي را انتخاب كرده‌اند.

3ـ در نزهه القلوب چنين آمده است، ماكو قلعه‌اي است بر شكاف سنگي، ديهي در پاي آن قلعه چنانكه آن كوه تا نيمروز سايه‌بان آن ديه شده و «مرجانيثا» كه بزرگ كشيشان است در آنجا سكونت دارد.

ويژگيهاي سياسي و اداري شهرستان ماكو :

شهرستان ماكو در 276كيلومتري شمال مركز استان آذربايجان غربي (اروميه) از جانب جنوب شرقي به استان آذربايجان شرقي و از شرق و شمال شرقي به جمهوري خودمختار نخجوان و از شمال و غرب به كشور تركيه و از جنوب به شهرستان خوي و چالدران محدود است. مرز مشترك ماكو با جمهوري نخجوان در اين منطقه 135كيلومتر (مرز آبي رودخانه ارس) و مرز مشترك ماكو با تركيه در شمال رودخانه قره سو (تالاب بورالان) 34 كيلومتر و بقيه مرز خشكي است شهرستان ماكوداراي 3 بخش‌به نامهاي پلدشت، شوط و مركزي است و 10 دهستان دارد.

بخش پلدشت داراي دهستانهاي چايپاسار شرقي، زنگبار، گجلرات شرقي و گجلرات غربي و بخش شوط داراي دهستان‌هاي قره قويون جنوبي و قره قويون شمالي و يولا گلدي مي‌باشد.

بخش مركزي شامل چايپارسار جنوبي ـ چايپارسار شمالي و قلعه درسي است.

ويژگيهاي جغرافياي طبيعي شهرستان ماكو :

ـ موقعيت ، حدود و وسعت شهرستان ماكو :

شهرستان ماكو از نقطه‌نظر توپوگرافي و ويژگيهاي طبيعي از دو ناحيه متفاوت كوهستاني و جلگه‌اي تشكيل يافته است كه از ناحيه غرب به شرق و جنوب به شمال از ارتفاع آن كاسته مي‌شود. طيف ارتفاعي اين شهرستان 500 متر تا 3000 متر از سطح درياست. شيب متوسط وزني آن 6% محاسبه شده است. براساس مطالعات ارزيابي و منابع اراضي از سطح شهرستان 07/33 درصد اراضي كوهستاني، 31/1 درصد تپه‌ها و 62/65 درصد بقيه را اراضي دشتي و سيلابي و... . تشكيل مي‌دهند. شهرستان ماكو با وسعت 320/4335كيلومتر مربع، 78/11درصد از سطح استان را به خود اختصاص داده است و در مختصات جغرافيايي َ30، ْ44 طول شرقي و َ18 ، ْ39 عرض شمالي قرار گرفته است.

ـ

اداره تعاون روستائی شهرستان ماکو